عبد الرحمن جامي

مقدمة ويليام چيتيك 75

نقد النصوص في شرح نقش الفصوص

است ، نسخهء J به خط وى نمىتواند باشد . و . صحت و اختلاف نسخه ها بهترين نسخه از نسخ ششگانه نسخهء A است . ولى اين نسخه نيز با نسخهء نهائى مصحح حدود 250 اختلاف دارد ، كه بسيارى از آنها اغلاط فاحشى از قبيل انداختن سطر و كلمه است . با توجه به جدول زير مىتوان درجهء صحت نسخه هاى مختلف را مقايسه كرد . در اين جدول تعداد اختلافات هر نسخه با متن تصحيح شده ذكر شده است . البته بعضى از اختلافات كم اهميت مانند اختلافات رايج املايى ، وجود كلماتى از قبيل « شعر » و « نظم » قبل از اشعار « 1 » ، نوشتن « صلى الله عليه و على آله و سلم » به جاى « صلى الله عليه و سلم » ( مخصوصا نسخهء D ) رعايت نكردن قواعد دستورى عربى در مورد افعال مذكر و مؤنث ، و اضافه كردن كلمات دعائى مانند « دام فضله » بعد از « منه » در حواشى ( مخصوصا نسخهء H ) در اين جدول به حساب نيامده است . ولى تمام اختلافات هر نسخه يا در پايين صفحات متن و يا در قسمت « اختلاف نسخ » ضبط شده است « 2 » .

--> « 1 » . استعمال اين كلمات در نسخه هاى خطى غالبا به منظور مشخص كردن اشعار و جدا كردن آنها از بقيهء متن كتاب است . در بسيارى از موارد و در بعضى از نسخه هاى نقد النصوص نيز اين كلمات با مركب قرمز نوشته مىشود ، كه نشان مىدهد كه منظور همان تعيين اشعار است . از مطالعهء روش استفاده از اين كلمات در نسخه هاى خطى ششگانهء نقد النصوص نگارنده به اين نتيجه رسيده است كه يا جامى در اصل كتاب از اين كلمات استفاده نكرده و يا به هيچ وجه طرز استفادهء او از آنها در نسخه ها منعكس نشده است ، چون هيچ نوع رابطه بين استعمال اين كلمات در نسخه هاى مختلف وجود ندارد . به علاوه منظور از آنها تعيين اشعار است ، و توسط چاپ كتاب اشعار كاملا مشخص مىشود ، پس آوردن اين كلمات در متن چاپ شده بىفايده به نظر مىرسد . « 2 » معمولا اختلاف نسخ يا در پايين صفحات يك كتاب و يا در آخر آن آورده مىشود . دليل اينكه در اين كتاب يك مقدارى از نسخه بدلها در متن و بقيه در آخر كتاب آمده است اين است كه در ميان اختلافات متعدد اكثريت بىاهميت و به وضوح اشتباه است ، و فقط بعضى از نسخه بدلها مهم و يا ممكن است صحيح باشد . اين است كه در اين كتاب كوشش شد تا تمام اختلافات مهم را در پايين صفحات آورده شود . اين اختلافات مهم غالبا عبارت است از نسخه بدلهايى كه مربوط به دو روايت HSPA و JD نقد النصوص است ، و اختلافاتى كه به دلايلى وجهى دارد ، و مواردى كه نگارنده يقين كامل در انتخاب يك كلمهء خاص نداشته است . بقيهء نسخه بدلها ، كه به نظر نگارنده اهميت چندانى براى تعيين متن نقد النصوص نداشته است ، در آخر كتاب ( ص 283 به بعد ) آمده است . به اين ترتيب مهمترين نسخه بدلهاى هر صفحه در همان صفحه آمده است و در عين حال تمام موارد اختلاف محفوظ است .